De Nederlandse energiemarkt (basis)
Laatst gecheckt: 5 jul 2026 · dagelijks bewaakt door onze redactieroutine
Hoe komt de stroomprijs tot stand?
- De groothandelsprijs ontstaat op de day-ahead beurs (EPEX Spot): elke dag rond
- Kwartierprijzen bestaan sinds eind 2025 (overgang van 60- naar 15-minuten
- Prijsvorming werkt via de merit order: de goedkoopste opwek (zon, wind) wordt
13:00 uur worden de prijzen voor de volgende dag vastgesteld, per kwartier.
handelsblokken). Binnen een uur kan de prijs dus nog verschillen; onze grafiek op /dynamische-prijzen/ toont beide weergaven.
het eerst ingezet; de duurste centrale die nog nodig is bepaalt de prijs voor iedereen. Daarom is stroom goedkoop bij veel zon/wind en duur in de avondpiek.
Het dagpatroon
- Goedkoop: 's nachts (ca. 01:00-05:00) en steeds vaker midden op de dag
- Duur: de avondpiek (ca. 17:00-21:00), als huishoudens tegelijk koken, laden
- Onze data: Nordpool day-ahead NL, dagelijks automatisch ververst (prebuild + Action).
(zonne-overschot). Op zonnige/winderige dagen komen negatieve prijzen voor: je krijgt dan geld toe voor verbruik (kaal, vóór belasting).
en verwarmen. In de winter is de spread groter en de gemiddelde prijs hoger.
Wie doet wat?
| Partij | Rol | Voor de consument |
|---|---|---|
| Producenten | opwek (gas, wind, zon, kernenergie) | onzichtbaar |
| TenneT | landelijk hoogspanningsnet + systeembalans | onbalansmarkt, aFRR |
| Regionale netbeheerders (Liander, Stedin, Enexis…) | distributienet, aansluitingen | netbeheerkosten op de rekening, netcongestie |
| Leveranciers | inkoop + verkoop aan consument | contractkeuze: vast, variabel, dynamisch |
| ACM | toezichthouder | vergunningen, prijstransparantie |
Markten naast day-ahead
- Intraday: handel tot vlak voor levering; voor consumenten indirect relevant.
- Onbalansmarkt/aFRR: TenneT betaalt voor het realtime bijsturen van het net.
- Capaciteitsmarkt: aangekondigd, eerste veilingen vanaf 2028; vergoedt
- Flex-programma netbeheerders: marktuitvraag gepubliceerd 1 juli 2026; tot
Sommige batterij-aanbieders (o.a. via Zonneplan, Frank Energie, Balans Energie) laten thuisbatterijen hierop meedoen; opbrengsten wisselen sterk per maand.
beschikbaarheid van vermogen, ook relevant voor (grotere pools van) thuisbatterijen.
70.000 huishoudens krijgen vergoeding voor slim aangestuurde laadpalen, thuisbatterijen en hybride warmtepompen (doel 255 MW, gereed november 2026).
Kerncijfers om te onthouden (peildatum juli 2026)
- Zomerse dagen: dal rond of onder 0 ct kaal midden op de dag; piek 's avonds.
- Negatieve kwartieren komen in de zomer wekelijks voor; de dagelijkse feed-opener
- Voor duiding altijd naar onze eigen live data verwijzen (/dynamische-prijzen/),
30-daags gemiddelde kale prijs schommelt rond de 10-11 ct/kWh (zie databar op de site).
telt ze automatisch.
niet naar externe grafieken.
Veelgemaakte fouten (vermijden in artikelen)
- Kale beursprijs en all-in prijs door elkaar halen. Regel: noem kaal expliciet "kaal"
- "De stroomprijs is negatief, dus je krijgt geld toe op je rekening": alleen het kale
- Day-ahead prijzen "voorspellen": ze staan een dag vooruit al vást; verder vooruit
en reken incl. belasting waar de lezer een rekening-relevant getal verwacht (zie belastingen-tarieven-2026.md).
deel is negatief; belasting en opslag komen erbij. Incl. belasting is de prijs meestal nog positief.
is speculatie, dat doen wij niet.
Verder op Evergroen
Deze kennis vertalen we naar praktische artikelen en tools: vergelijk thuisbatterijen, bekijk de stroomprijzen van vandaag of reken met de terugverdientijd-calculator.