Vanaf 1 juli verliezen huishoudens voorrang bij stroomaansluitingen in congestiegebieden. Installatie van warmtepomp of laadpaal kan maanden langer duren.
Wie plannen maakt om een warmtepomp, laadpaal of inductiekookplaat te laten installeren, moet na 1 juli 2026 rekening houden met een nieuwe werkelijkheid: in gebieden met netcongestie komen huishoudens voortaan op dezelfde wachtlijst als bedrijven wanneer ze een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting nodig hebben. Tot nu toe kregen kleinverbruikers voorrang. Die uitzonderingspositie vervalt.
Wat verandert er per 1 juli?
De Energiewet, sinds 1 januari 2026 van kracht, bevat een overgangsbepaling die per 1 juli afloopt. Vanaf dat moment gelden in congestiegebieden nieuwe prioriteitsregels. Voorrang krijgen alleen nog:
- Oplossingen die het net ontlasten, zoals grote batterijsystemen
- Vitale voorzieningen: ziekenhuizen, defensie, openbare orde
- Basisbehoeften: nieuwbouwwoningen, scholen, openbaar vervoer
Een huishouden dat een zwaardere aansluiting wil voor verduurzaming valt buiten deze categorieen. Dat betekent: aansluiten op het moment dat er capaciteit beschikbaar komt, zonder vaste termijn.
Hoe lang kun je wachten?
In 2025 wachtten kleinverbruikers gemiddeld 45 weken op een nieuwe aansluiting en 21 weken op een verzwaring. Die termijnen kunnen na 1 juli toenemen, zeker in gebieden waar het net al vol zit. In de provincie Utrecht geldt vanaf 1 juli zelfs een tijdelijk aansluitverbod. Ook grote delen van Flevoland, Gelderland en Noord-Brabant kleuren rood op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland.
Ter illustratie: het stroomnet moet tot 2050 worden uitgebreid met meer dan 50.000 nieuwe transformatorstations, 670 hoog- en middenspanningsstations en 100.000 kilometer kabel. Die opbouw kost jaren, en de vraag groeit sneller dan de capaciteit.
Wanneer heb je een zwaardere aansluiting nodig?
Niet elke verduurzamingsstap vereist een verzwaring. Een overzicht:
- Hybride warmtepomp: past in de meeste gevallen op een standaard 1-fase aansluiting (25A). Geen verzwaring nodig.
- All-electric warmtepomp: kan een 3-fase aansluiting vereisen, vooral in combinatie met inductie koken en een laadpaal.
- Laadpaal (3,7 kW, 1-fase): past doorgaans op een bestaande aansluiting.
- Laadpaal (11 kW of meer): vereist vrijwel altijd een 3-fase aansluiting.
- Inductiekookplaat: kan op 1-fase, maar bij combinatie met andere zware apparaten wordt 3-fase wenselijk.
De bottleneck ontstaat vooral bij stapeling: wie tegelijk een all-electric warmtepomp, een 11 kW-laadpaal en een inductieplaat wil, overschrijdt vrijwel zeker de capaciteit van een standaard 1-fase aansluiting.
Wat kun je nu doen?
- Check de capaciteitskaart. Op de netcapaciteitskaart van Netbeheer Nederland kun je zien of jouw postcodegebied last heeft van congestie. Wit of geel betekent dat er waarschijnlijk nog ruimte is. Rood of oranje? Houd rekening met wachttijd.
- Kies een hybride warmtepomp. Die past op je huidige aansluiting en vereist geen verzwaring. Je cv-ketel blijft als back-up, de warmtepomp doet het leeuwendeel. Lees meer in de complete warmtepompgids.
- Vraag nu al een verzwaring aan. Weet je zeker dat je een 3-fase aansluiting nodig hebt? Wacht dan niet tot je de warmtepomp of laadpaal besteld hebt. Hoe eerder je in de wachtrij staat, hoe eerder je aan de beurt bent.
- Overweeg een thuisbatterij. Een thuisbatterij kan de piekbelasting op het net verlagen door overdag opgeslagen zonnestroom ’s avonds te gebruiken. Dat verlaagt de totale belasting op je aansluiting en kan in sommige gevallen een verzwaring voorkomen.
- Laad slim. Een 3,7 kW-laadpaal op 1-fase is voor de meeste thuisladers voldoende. Met slim laden op een dynamisch tarief laad je ’s nachts wanneer het net rustiger is. En met een MID-meter in je laadpaal verdien je via ERE-certificaten een deel van de kosten terug.
Het grotere plaatje
De wachtlijst is een symptoom van een stroomnet dat de energietransitie niet kan bijbenen. Netbeheerders investeren jaarlijks circa 8 miljard euro in uitbreiding, maar de vraag groeit sneller dan de capaciteit. De netcongestie in woonwijken raakt steeds meer huishoudens, en de invoering van de capaciteitsmarkt in 2028 moet op termijn meer flexibiliteit brengen.
Voor nu geldt: wie slim verduurzaamt, kan vaak binnen de bestaande aansluiting blijven. Maar wie weet dat een verzwaring nodig is, doet er verstandig aan die zo snel mogelijk aan te vragen.
Bronnen: Rijksoverheid.nl; BNNVARA/Kassa.
